Bài thơ "Thuyền và biển" - Xuân Quỳnh

Bài thơ "Thuyền và biển" - Xuân Quỳnh

Em sẽ kể anh nghe

Chuyện con thuyền và biển:

“Từ ngày nào chẳng biết

Thuyền nghe lời biển khơi

Cánh hải âu, sóng biếc

Đưa thuyền đi muôn nơi

Lòng thuyền nhiều khát vọng

Và tình biển bao la

Thuyền đi hoài không mỏi

Biển vẫn xa… còn xa

Những đêm trăng hiền từ

Biển như cô gái nhỏ

Thầm thì gửi tâm tư

Quanh mạn thuyền sóng vỗ

Cũng có khi vô cớ

Biển ào ạt xô thuyền

(Vì tình yêu muôn thuở

Có bao giờ đứng yên?)

Chỉ có thuyền mới hiểu

Biển mênh mông nhường nào

Chỉ có biển mới biết

Thuyền đi đâu, về đâu

Những ngày không gặp nhau

Biển bạc đầu thương nhớ

Những ngày không gặp nhau

Lòng thuyền đau – rạn vỡ

Nếu từ giã thuyền rồi

Biển chỉ còn sóng gió”

Nếu phải cách xa anh

Em chỉ còn bão tố.

4 - 1963

(Xuân Quỳnh, Không bao giờ là cuối (Tuyển Thơ), NXB Hội Nhà Văn - Công ty Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, Hà Nội, 2011, tr.15 - 16)

---

Giới thiệu tác giả – tác phẩm – hoàn cảnh sáng tác bài thơ “Thuyền và biển” – Xuân Quỳnh

1. Tác giả Xuân Quỳnh

Xuân Quỳnh (1942 – 1988) là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Thơ Xuân Quỳnh mang đậm dấu ấn nữ tính: vừa hồn nhiên, trong sáng, vừa nồng nàn, tha thiết, lại chan chứa những lo âu, trăn trở về tình yêu và hạnh phúc đời thường. Nữ sĩ được mệnh danh là “người phụ nữ của tình yêu”, bởi thơ chị luôn tha thiết khẳng định khát vọng yêu thương, gắn bó và hi sinh trong tình cảm.

2. Tác phẩm “Thuyền và biển”

Bài thơ “Thuyền và biển” được viết theo thể thơ năm chữ, giọng điệu giàu nhạc tính, hình ảnh giản dị nhưng gợi nhiều tầng ý nghĩa. Bằng cách mượn hình tượng ẩn dụ “thuyền” và “biển”, tác giả diễn tả vẻ đẹp và quy luật muôn thuở của tình yêu đôi lứa: có dịu êm, có dữ dội, có gần gũi chan hòa nhưng cũng có những xa cách nhớ nhung, những thử thách khắc nghiệt. Qua đó, Xuân Quỳnh gửi gắm một quan niệm chân thành: tình yêu là khát vọng gắn bó, là nỗi nhớ thương, là sự thủy chung và cũng là những sóng gió không thể thiếu trong đời sống tình cảm.

3. Hoàn cảnh sáng tác

Bài thơ được sáng tác năm 1963, in trong tập Hoa dọc chiến hào (1968). Đây là thời kỳ đất nước còn trong khói lửa chiến tranh, con người phải sống xa cách, đối diện với nhiều mất mát, hi sinh. Trong bối cảnh ấy, tình yêu càng trở nên thiêng liêng, vừa là nguồn động viên tinh thần vừa là điểm tựa để con người vững vàng trước thử thách. Xuân Quỳnh, với trái tim người phụ nữ trẻ, đã mượn hình ảnh thuyền và biển để gửi gắm những cảm xúc chân thật, vừa riêng tư vừa mang ý nghĩa phổ quát cho thế hệ thanh niên thời đại.

4. Giá trị của tác phẩm

• “Thuyền và biển” không chỉ là bản tình ca ngọt ngào mà còn là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất cho phong cách thơ Xuân Quỳnh: dung dị, giàu hình tượng, giàu cảm xúc, khẳng định tình yêu như một lẽ sống.

• Tác phẩm góp phần làm nên diện mạo phong phú cho thơ ca Việt Nam hiện đại, nhất là mảng thơ tình trong thời kỳ chống Mỹ.

---

👉 Như vậy, bài thơ “Thuyền và biển” của Xuân Quỳnh vừa mang tính cá nhân – tiếng nói tình yêu chân thành của một trái tim phụ nữ, vừa mang tính thời đại – khát vọng tình cảm đẹp đẽ giữa bối cảnh khốc liệt của chiến tranh.

Bài thơ "Thuyền và biển" - Xuân Quỳnh. Chương trình Ngữ Văn lớp 11, tập 1

Soạn bài: Thiên Di